Sự ra đời của Thông tư 46-2024 của Bộ Công an, với chính sách bãi bỏ quyền ghi âm, ghi hình trực tiếp khi giám sát Cảnh sát Giao thông (CSGT) khi làm nhiệm vụ, đang tạo ra một làn sóng bất bình trong dư luận Việt Nam.
Đây là một bước lùi đáng kể trong tiến trình thực hiện việc minh bạch, đồng thời cũng thách thức các nguyên tắc đã được hiến định về quyền làm chủ của người dân đã được ghi nhận trong Hiến pháp năm 2013.
Nhìn lại lịch sử pháp lý gần đây, Thông tư 67 ban hành năm 2019 từng được coi là một bước tiến cởi mở, khi cụ thể hóa quyền của người dân trong việc sử dụng thiết bị ghi âm, ghi hình để giám sát lực lượng CSGT.
Quy định này dựa trên nguyên lý cơ bản của Hiến pháp là công dân được làm những gì pháp luật không cấm và người dân có quyền kiểm soát hoạt động của cơ quan nhà nước.
Việc người dân cầm điện thoại ghi lại quá trình làm việc của cảnh sát không chỉ là cách để bảo vệ quyền lợi cá nhân trước các hành vi nhũng nhiễu, và những tiêu cực trong hệ thống CSGT.
Theo giới chuyên gia, với Thông tư 46, Bộ Công an đã thực hiện một cú “quay xe” đầy bất ngờ, tước bỏ quyền “giám sát” và đẩy người dân vào thế yếu khi đối diện với lực lượng CSGT vốn đã nắm giữ quyền lực tuyệt đối trên mặt đường.
Đồng thời đặt câu hỏi: Tại sao một thông tư cấp bộ từ Bộ Công An lại có thể đi ngược lại tinh thần của Hiến pháp và các văn bản cấp cao hơn?
Khi Hiến pháp năm 2013 khẳng định nhân dân là chủ thể quyền lực, nhưng khi công cụ để thực hiện quyền giám sát như điện thoai, máy ghi âm, ghi hình bị cấm đoán, thì quyền giám sát sẽ ra sao?
Việc Bộ Công an viện dẫn lý do để không làm ảnh hưởng đến hoạt động của cán bộ chiến sĩ CSGT, hay đảm bảo bí mật nghiệp vụ để cấm ghi hình là một sự khiên cưỡng không thể chấp nhận được.
Nếu lực lượng CSGT thực thi nhiệm vụ đúng pháp luật, minh bạch và sự liêm chính, không có biểu hiện “kiếm bánh mỳ” thì họ không có lý do gì để lo sợ trước ống kính của người dân.
Ngược lại, việc ngăn cản sự giám sát bằng hình ảnh chỉ có thể phục vụ cho mục đích tạo ra một bức màn che chắn cho lực lượng CSGT trước những hành vi sai trái, thiếu chuẩn mực.
Sâu xa hơn, đây là biểu hiện của nhóm lợi ích của ngành Công an vốn đã được Tổng Bí thư Tô Lâm hết sức ưu ái và nuông chiều. Cụ thể, trong việc 85% tiền phạt vi phạm giao thông được trích lại để chia cho lực lượng CSGT.
Khi túi tiền của người dân và doanh thu của ngành của CSGT có mối liên hệ trực tiếp, việc tước bỏ quyền ghi hình của người dân chính là một động thái bảo vệ “đặc quyền” cho nhóm lợi ích của ngành Công an.
Điều đó sẽ giúp cho lực lượng Cảnh sát giao thông có thể thoải mái hơn trong việc “kiếm bánh mì” ngoài đường, thậm chí trong những ngõ xóm hẻo lánh.
Động thái này của Bộ Công an dưới thời Tổng Bí thư Tô Lâm đang tạo ra một nghịch lý chính trị sâu sắc. Một mặt, người đứng đầu Đảng không ngừng kêu gọi về một kỷ nguyên mới minh bạch, liêm chính và bài trừ tham nhũng.
Nhưng mặt khác, các quy định mới của ông Tô Lâm đang từng bước siết chặt các quyền tự do dân chủ của công dân, tạo ra khoảng cách xa dân ngày càng lớn.
Nếu không có những bằng chứng sống này, người dân sẽ lấy gì để chứng minh mình bị oan sai trước một hệ thống Công an trị luôn bảo vệ người của mình?
Công luận thấy rằng, khi Bộ Công an của ông Tô Lâm chọn cách che giấu thay vì công khai, minh bạch, họ đang tự thừa nhận sự ưu ái khi lực lượng CSGT có quyền “đứng trên pháp luật. Và Thông tư 46 là một chỉ dấu cho thấy sự trỗi dậy mạnh mẽ của tư duy quản trị bằng sự áp đặt.
Một bộ máy “thanh kiếm và lá chắn” mà sợ hãi trước ống kính của nhân dân chắc chắn không phải là một bộ máy liêm chính như những ông Tô Lâm đang nỗ lực tuyên truyền.
Trà My – Thoibao.de
