Một đề xuất cho phép bảo mật danh tính thẩm phán trong những vụ án được xếp vào nhóm “mức độ nguy hiểm cao” lập tức khiến dư luận phải nhíu mày. “Nguy hiểm cao” là cao đến đâu, ai quyết định, tiêu chí nào để kiểm soát? Nếu câu trả lời vẫn còn nằm trong những khái niệm mơ hồ, thì công chúng có quyền đặt câu hỏi: đang bảo vệ thẩm phán trước những nguy cơ thực sự, hay vô tình tạo thêm một lớp màn che quanh quyền lực tư pháp?
Bảo vệ người thực thi công lý là cần thiết, nhất là trước các mối đe dọa nghiêm trọng. Nhưng bảo vệ không đồng nghĩa với biến danh tính người ra phán quyết thành bí mật. Một bản án có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tự do, tài sản và số phận của một con người. Khi ấy, trách nhiệm của người cầm cân cũng phải đủ rõ ràng để xã hội có thể giám sát. Nếu một phán quyết bị cho là sai, người dân cần biết cơ chế nào để khiếu nại, kiểm tra và quy trách nhiệm — chứ không phải đối diện với một chiếc “mặt nạ pháp lý”.
Trớ trêu ở chỗ: tòa án vốn được kỳ vọng là nơi công lý được soi sáng bằng chứng cứ và tranh tụng, nhưng càng nhiều lớp bí mật được dựng lên, ánh sáng ấy càng khó lọt vào. Dĩ nhiên, không thể đơn giản quy mọi biện pháp bảo vệ thành “che giấu trách nhiệm”; nhưng một chính sách càng hạn chế khả năng nhận diện và giám sát càng phải có rào chắn minh bạch tương ứng. Bởi nếu công lý cần được bảo vệ bằng bóng tối, câu hỏi cuối cùng sẽ là: ai sẽ bảo vệ người dân khi chính họ cần được bảo vệ trước một bản án sai?
https://www.facebook.com/share/p/19AhTn6C4R/
