Theo dự thảo sửa đổi Luật Xuất bản được Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh báo cáo ngày 14/8, những cuốn sách viết về lãnh tụ, lịch sử dân tộc, chiến tranh cách mạng, chủ quyền, an ninh quốc gia… sẽ phải trải qua 3 lớp kiểm soát trước khi phát hành. Lớp đầu tiên là nhà xuất bản thẩm định, lớp thứ hai là cơ quan chủ quản kiểm tra, còn lớp thứ ba là cơ quan quản lý nhà nước đọc kiểm tra lưu chiểu và cho ý kiến trước khi sách đến tay độc giả. Một cuốn sách, xem ra, muốn bước ra thị trường sẽ phải vượt qua một “cửa ải” không hề đơn giản.
Lý do được đưa ra là tăng trách nhiệm và kiểm soát những nội dung nhạy cảm. Nhưng chính ở đây xuất hiện câu hỏi đáng suy nghĩ: kiểm soát để bảo đảm tính chính xác hay kiểm soát để thu hẹp những cách diễn giải khác nhau? Lịch sử vốn là lĩnh vực cần sự nghiêm túc, đối chiếu tư liệu và tranh luận học thuật. Nếu mỗi góc nhìn khác biệt đều phải đi qua nhiều tầng xét duyệt, liệu người viết còn đủ không gian để đặt câu hỏi, phản biện và tìm kiếm sự thật?
Sau những vụ việc liên quan đến các ấn phẩm bị cho là xúc phạm lãnh tụ, xu hướng siết chặt quản lý xuất bản càng trở nên rõ rệt. Nhà nước có quyền bảo vệ những giới hạn pháp lý cần thiết, nhưng một xã hội trưởng thành không chỉ cần sách đúng định hướng, mà còn cần sách được kiểm chứng bằng tư liệu và lý lẽ. Ba lớp kiểm soát có thể tạo thêm hàng rào bảo vệ, nhưng cũng đặt ra một câu hỏi lớn hơn: cuối cùng, người đọc sẽ được tiếp cận lịch sử bằng nhiều nguồn tư liệu để tự suy ngẫm, hay chỉ được nhìn lịch sử qua những gì đã vượt qua đủ ba lớp cửa?
https://www.facebook.com/share/p/18yRnJkQmv/
