Việc chiều ngày 5/2/2026, Chính phủ phải cấp tốc ra Nghị quyết số 09-2024 để tạm ngưng hiệu lực của Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13 chỉ sau 10 ngày ban hành là một sự kiện vô tiền khoáng hậu.
Nó không chỉ là một cú “đạp phanh” khẩn cấp để cứu hàng ngàn tấn nông sản đang thối rữa tại các cửa khẩu trên cả nước, mà đây còn là một cái tát cho lối điều hành theo kiểu “dục tốc bất đạt” của Tổng Bí thư Tô Lâm.
Đây là một minh chứng đắt giá cho thấy khi cơ chế kiểm soát quá “chặt chẽ” của “Kỷ nguyên mới” bị coi trọng quá mức mà thiếu đi trách nhiệm và tính khả thi, nó sẽ trở thành một cú knock-out nhắm thẳng vào doanh nghiệp.
Việc áp dụng Nghị định 46 – một văn bản pháp lý theo lối “ngay và luôn” vào thời điểm nước sôi lửa bỏng của mùa kinh doanh Tết đã cho thấy một sự vô cảm đáng kinh ngạc của bộ máy Chính phủ trước hơi thở của thị trường.
Ngay lập tức, hàng ngàn container hàng hóa phục vụ mùa lễ tết lớn nhất của năm bỗng chốc bị điểm huyệt “chí tử” tại các cửa khẩu, vì những thủ tục kiểm tra mới không có hướng dẫn thực thi.
Các doanh nghiệp xuất nhập khẩu vốn đã bầm dập sau năm 2025 đầy biến động nay lại phải đón nhận một chỉ thị “oan nghiệt” từ một văn bản hành chính “không giống ai” từ Bộ Y tế.
Tính “chặt chẽ” của nghị định này đã cho thấy một khoảng cách xa vời giữa lý thuyết trong phòng máy lạnh của các quan chức ra văn bản và thực tế nghiệt ngã ở các cửa khẩu biên giới.
Thay vì ngay lập tức tháo gỡ khó khăn để cấp cứu cho nền kinh tế và cho thông quan các lô hàng đang nằm phơi nắng phơi sương, không hiểu lý do gì Bộ Y tế lại tổ chức… họp để “phổ biến, và giải thích” Nghị định.
Theo giới chuyên gia, sự nghiêm ngặt một cách quá mức, thậm chí còn bỏ qua các chứng nhận quốc tế về chất lượng sản phẩm mà doanh nghiệp đã tốn bao công sức mới có được.
Khi một Nghị định lại vô lý đòi hỏi phải kiểm tra tại chỗ cả các sản phẩm được sản xuất ở Mỹ hay Pháp đã đóng bao gói sẵn, mới được cho thông quan. Điều đó đã cho thấy một sự tắc trách duy ý chí, đi ngược lại mọi thông lệ quốc tế.
Đáng chú ý, Nghị quyết 09 được ký bởi Phó Thủ tướng Lê Thành Long, và ông Long cũng chính là người ký Nghị định 46 để tạm dừng văn bản này cho đến ngày 15/4/2026 là một sự thừa nhận sai lầm không thể chối cãi.
Dù Thủ tướng Chính đã hỏa tốc yêu cầu tháo gỡ, nhưng thiệt hại đã xảy ra và không thể đền bù. Ai sẽ chịu trách nhiệm cho hàng hóa hư hỏng hoặc quá hạn bán Tết? Ai sẽ đền bù cho sự mất niềm tin của các đối tác quốc tế?
Sự bất cập của Nghị định 46 không chỉ là một lỗi kỹ thuật hành chính, mà là biểu hiện của một căn bệnh trầm kha trong kỷ nguyên mới, và thói thích áp đặt quyền lực kiểm soát và tư duy “dục tốc bất đạt”.
Việc ông Tô Lâm mong muốn tạo ra một sự thay đổi thần tốc sau Đại hội 14 đã dẫn đến những cú “đánh úp” ngoài ý muốn, khiến các doanh nghiệp kinh doanh không kịp trở tay.
Một hệ thống quản lý mạnh không phải là hệ thống ra luật nhanh nhất hay chặt chẽ nhất, mà là một hệ thống biết tạo ra những lộ trình dễ dàng cho toàn xã hội.
Mà bài học người đứng đầu của đảng đã vội vã sáp nhập địa giới hành chính các tỉnh, thành phố và đã dẫn đến thất bại là bài học đau đớn vẫn còn đó.
Kinh tế Việt Nam dưới sự dẫn dắt của Tổng Bí thư Tô Lâm và Thủ tướng Phạm Minh Chính ngay sau Đại hội 14 đã ngay lập tức va phải một bức tường bê tông do chính hệ thống hành chính dựng lên.
Sự “siết chặt đến hết nấc” của Nghị định 46 đã cho thấy một xu hướng siết chặt, bất chấp năng lực của bộ máy, và sẽ chỉ dẫn đến sự đổ vỡ, và người chịu hậu quả cuối cùng luôn là người dân và doanh nghiệp chân chính.
Trà My – Thoibao.de
