Sáng 25/2/2026, tại hội nghị quán triệt Nghị quyết 79-80, Tổng Bí thư Tô Lâm đã “điểm danh” thẳng thừng siêu dự án sân bay Long Thành – công trình từng được quảng bá rùm beng như biểu tượng “sức mạnh Việt Nam”. Với con số đầu tư khủng khiếp 16 tỷ USD (hơn 400.000 tỷ đồng), ông đặt ra loạt câu hỏi sắc như dao: Tại sao chi phí gấp rưỡi, gấp đôi so với sân bay tương đương ở Malaysia, Singapore? Có vượt trội hơn họ ở điểm nào không? Không chứng minh được. Bao lâu thu hồi vốn cho Nhà nước? Im thin thít. Mỗi năm đóng góp bao nhiêu cho tăng trưởng kinh tế quốc gia? Cũng… chẳng ai tính nổi!
Những lời ấy không phải băn khoăn suông, mà là đòn đánh trực diện vào căn bệnh ngu xuẩn kinh niên của đầu tư công dưới thời lãnh đạo CS cũ: hô hào “làm cho bằng được”, giải ngân xong là “hoàn thành nhiệm vụ”, hạch toán hiệu quả thì… để đời sau lo. Kết quả: đường băng bụi đỏ mịt mù, kết nối giao thông ì ạch, giá dịch vụ chắc chắn “trên trời” vì đội vốn kinh hoàng, hãng bay e ngại hạ cánh “chim sắt” trăm triệu đô vì tốn kém bảo dưỡng. Siêu dự án này có lẽ phải thêm cả thập kỷ nữa mới thực sự “cất cánh”, trong khi tiền thuế dân đổ vào như nước vào hố đen.
Và đây chính là “tác phẩm” điển hình của tư duy ngu xuẩn kiểu “chỉ bàn làm, không bàn lùi” – khẩu hiệu hùng hồn từng được cựu Thủ tướng Phạm Minh Chính hô to trong các cuộc kiểm tra Long Thành. Làm hục hặc, thúc giục “3 ca 4 kíp”, “vượt nắng thắng mưa”, “ai bàn lùi thì đứng ra một bên”… nghe thì oai phong lẫm liệt, nhưng thực tế? Đội vốn khủng khiếp, hiệu quả mơ hồ, thất thoát tiềm ẩn, lợi ích nhóm len lỏi. Giờ đây, khi Tô Lâm công khai “chất vấn”, những khẩu hiệu ấy chỉ còn là trò cười chua chát: làm trước rồi tính sau, để rồi hậu quả phơi bày – 16 tỷ USD “kinh khủng” khiến cả khu vực “ngại ngùng”, còn dân chúng gánh nợ.
Đây không phải chuyện riêng Long Thành. Nó phản ánh lối quản lý dự án theo nhiệm kỳ, nơi ngữ xuẩn được bao bọc bằng khẩu hiệu cách mạng: lợi ích nhóm thoải mái, lãng phí thành “thành tích”, tiêu cực dễ dàng che đậy vì thiếu minh bạch và trách nhiệm thực sự. Dân chúng – những người nộp thuế thực sự – đang tự hỏi: 16 tỷ USD ấy là “cánh cửa trời” mở ra tương lai rực rỡ, hay chỉ là cạm bẫy nuốt chửng nguồn lực quốc gia, để lại gánh nặng cho con cháu?
Khi láng giềng xây sân bay hiện đại với chi phí thấp hơn, hiệu quả cao hơn, Việt Nam vẫn loay hoay với con số “kinh khủng” và tư duy “làm hục hặc” ngu xuẩn. Trong bối cảnh quyền lực chuyển dịch, lời Tổng Bí thư như tiếng chuông cảnh tỉnh: không khoan nhượng lãng phí, đòi hỏi trách nhiệm rõ ràng, chấm dứt lối làm ngu xuẩn “chỉ bàn làm, không bàn lùi” dẫn đến thất thoát khổng lồ.
Nhưng câu hỏi lớn hơn: Liệu bài học Long Thành có thực sự thay đổi căn cơ cách làm đầu tư công, hay chỉ là phát biểu “nóng” rồi lại chìm vào quên lãng như bao lần trước? Dân không cần khẩu hiệu hoa mỹ, không cần “làm cho bằng được” kiểu ngu xuẩn nữa. Họ cần hành động minh bạch, tính toán kỹ lưỡng và hiệu quả thực sự. Nếu không, “siêu sân bay” sẽ mãi là biểu tượng của… siêu lãng phí và siêu ngu xuẩn!
Công Thành – Thoibao.de
