Hơn nửa thế kỷ sau ngày gọi là chiến thắng, câu hỏi nhức nhối vẫn còn: nếu đã thắng trọn vẹn, vì sao ký ức về “bên thua cuộc” vẫn bị nhắc bằng giọng hằn học như một bóng ma chưa siêu thoát? Châm biếm thay, người thật sự vững tin vào chiến thắng thường không cần đánh nhau mãi với quá khứ. Chỉ khi chiến thắng còn thiếu chính danh trong lòng người, nó mới phải liên tục được tuyên truyền như một chân lý cần bảo vệ.
Bi kịch nằm ở chỗ chiến tranh kết thúc nhưng nhiều nỗi chia lìa chưa kết thúc. Người lao động tha hương, gia đình ly tán, thanh niên tìm đường ra đi bằng mọi giá — đó là hình ảnh khó gắn với một lời hứa thiên đường sau hòa bình. Hòa bình mà dân sống trong lo toan, môi trường kiệt quệ, tham nhũng thành đại án ngàn tỷ, thì người ta có quyền hỏi chiến thắng ấy phục vụ ai. Phục vụ nhân dân, hay chỉ là bàn đạp cho một tầng lớp hưởng đặc quyền? Câu hỏi ấy không cực đoan; nó là phép thử của sự thật.
Cay đắng hơn, nhiều câu hỏi xã hội lại bị đối xử như điều nguy hiểm. Hỏi nhiều dễ bị gán nhãn, im lặng lại thành cách an toàn. Nhưng một chế độ mạnh thật sự không sợ câu hỏi, chỉ những nền tảng mong manh mới sợ dân chất vấn. Có lẽ nghịch lý lớn nhất là sau 50 năm nói đã tìm ra lối đi, đất nước vẫn như người đứng giữa mê cung loay hoay tìm cửa thoát hiểm. Và vì thế, câu hỏi “bên thắng đã thực sự thắng chưa” không chỉ là mỉa mai, mà là vết cứa vào bản chất của chiến thắng nếu nó chưa đem lại cảm giác người dân được làm chủ số phận mình.
https://www.facebook.com/share/p/1CFsXwuk2x/
